گل نرگس - گناه شناسی

گناه بزرگان از ديدگاه روايات‏

1- امام صادق عليه السلام در ضمن گفتارى فرمود:
«يغفر للجاهل سبعون ذنباً قبل ان يغفر للعالم ذنب واحد»(61)
«هفتاد گناه از جاهل، بخشيده مى‏شود قبل از آنكه يك گناه از عالم، بخشيده گردد.»
2- رسول اكرم صلى الله عليه وآله در ضمن گفتارى فرمود:
«اگر عالمان دين و زمامداران، فاسد شدند، مردم نيز فاسد مى‏شوند.»(62)
و در سخن ديگر فرمود:
«عوام امت من اصلاح نمى‏شوند مگر با اصلاح خواص امت من!»
شخصى پرسيد: خواص امت چه كسانى هستند؟. فرمود:
«خواص امتى اربعة: الملوك و العلماء و العباد و التجار»
خواص امت من چهار دسته‏اند: 1- زمامداران. 2- دانشمندان. 3- عابدان. 4- تاجران.
شخصى ديگر پرسيد: چگونه؟ پيامبر صلى الله عليه وآله فرمود:
«زمامداران چوپانان مردمند، وقتى چوپان گرگ شود، گوسفندان چگونه بچرند؟ و علما طبيبان مردمند، وقتى طبيب بيمار باشد، بيماران را چه كسى درمان كند، بندگانِ عابد خداوند راهنماى مردمند، اگر راهنما گمراه شد، چه كسى راه رونده را هدايت مى‏كند؟ و تاجران امين مردمند، وقتى كه امين خيانت كرد، به چه كسى بايد اطمينان نمود؟»(63)
3- نيز رسول اكرم صلى الله عليه وآله فرمود:
در روز قيامت، خداوند با سه كس سخن نگويد، و به آنها توجه نكند و آنها را پاك نسازد و براى آنها عذاب دردناك است:
«شيخ زان و ملك جبّار و مُقِلّ مُختال»(64)
«پير زناكار، و سلطان جبار و فقير متكبر.»
4- امام صادق عليه السلام به يكى از اصحاب به نام شقرانى فرمود:
«ان الحسن من كل احد حسنٌ و انّه منك احسن لمكانك منّا، و انّ القبيح من كل احد قبيح و انّه منك اقبح»(65)
«اى شقرانى! نيكى از هر شخص نيكو است، ولى از تو كه به ما نسبت دارى نيكوتر است، و زشتى از هر كسى زشت است ولى از تو زشت‏تر.»
5- اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:
«زَلّةُ العالم تُفسد العَوالِم»(66)
«لغزش عالم، همه‏ى عالم‏ها را تباه مى‏سازد.»
و نيز فرمود:
«زلّة العالم كانكِسار السّفينَة تُغَرق و تُغرقُ معَها غَيرها»(67)
«لغزش عالم همانند شكسته شدن كشتى در دريا است هم خود غرق مى‏شود و هم موجب غرق شدن سرنشينانش مى‏گردد.»
بنابراين گناه مسئولين، چهره‏ها، علما، نهادها، نويسندگان، بزرگان و سادات بيشتر به حساب مى‏آيد.

61) كافى، ج‏1 ص 47.
62) بحار، چاپ بيروت، ج‏74 ص‏154.
63) المواعظ العدديه، ص‏125.
64) كافى، ج‏2 ص‏311.
65) سفينة البحار، ج‏1 ص‏708.
66) غرر الحكم، ج‏1 ص‏426.
67) غررالحكم، ج‏1 ص‏426.

گناهان كليدى‏

همان گونه كه پيرى و ضعف، زمينه هجوم كسالت و بيمارى‏هاى گوناگون مى‏گردد، گاهى عيب و يا گناهى زمينه و كليد انواع گناهان مى‏شود. مثلاً:
1- حسادت، انسان را به انواع گناهان مانند كارشكنى، تهمت، دروغ و سوء قصدها و...وادار مى‏كند. امام صادق عليه السلام فرمود:
«ان الحَسَد يَاكُل الاِيمانَ كَما تَاكُلُ النّار الحَطَب»(68)
«همانگونه كه آتش، هيزم را مى‏بلعد، حسادت ايمان را مى‏بلعد.»
انسان حسود به هر تلاشى كه رقيب خود را بشكند، دست مى‏زند.
2- بخل و حرص، بخل سبب ندادن زكات و خمس و ترك انفاق و مى‏شود، به علاوه مردم از بخيل ناراحتند و همين موجب بدگويى‏ها و سوء ظن‏ها مى‏گردد؛
اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:
«البُخلُ جامِع لِمساوِى العُيُوب وَ هُو زمام يقادُ بِه اِلى كلّ سوء»(69)
«بخل، جامع و گرد آورنده همه‏ى بدى‏ها است، و افسارى است كه همه‏ى بدى‏ها را بسوى خود مى‏كشاند.»
حرص نيز سبب گناهانى مانند: كم فروشى، احتكار، گران فروشى، رشوه خوارى، تملق و انواع بى تقوايى‏ها مى‏شود.
3- دروغ، انسان با دروغ گناهان خود را توجيه مى‏كند و زير پوشش توجيه‏هاى دروغين، صدها گناه ديگر بروز مى‏كند، امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:
«جُعِلَت الخَبائِثُ كُلّها فى بَيتٍ و جُعِلَ مِفتاحُها الكذب»(70)
«تمام زشتى‏ها در اتاقى قرار داده شده، و كليد آن، دروغ است»
4- خشم و بداخلاقى، عيبى است كه سبب فحش، غيبت، دشمن تراشى و انواع زشتى‏ها مى‏شود، امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:
«الغضب مفتاح كل شر»(71)
«خشمِ (بى‏كنترل) كليد هر بدى است.»
عيوب و گناهان ديگرى نيز وجود دارند كه زمينه‏ساز گناهان ديگر مى‏شوند، مانند: بدگمانى، حرام خوارى، شراب خورى، ستيزه‏جويى، ترس، تكبر و....كه براى رعايت اختصار از شرح بيشتر خوددارى شد.

68) بحار، ج‏73 ص‏255.
69) بحار، ج‏73 ص‏307. نهج البلاغه، حكمت 370.
70) بحار، ج‏72 ص‏262.
71) تحف العقول، ص‏581، كافى، ج‏2 ص‏303 از امام صادق عليه السلام.

	گل نرگس
	الهم عجل لولیک الفرج